Open source of licentiesoftware: wat past bij jou?

Wat is open source software?

Open source betekent dat de broncode, de instructies waaruit software bestaat, openbaar is. Iedereen mag hem bekijken, gebruiken en vaak ook aanpassen en verspreiden. Bekende voorbeelden zijn WordPress, Linux, de browser Firefox en veel frameworks waarmee developers websites en apps bouwen.

Open source wordt meestal onderhouden door een gemeenschap van developers, soms met een bedrijf erachter dat betaalde support of hosting aanbiedt. Dat maakt het geen hobbyproject: een groot deel van het internet draait op open source onderdelen.

Wat is licentiesoftware?

Bij licentiesoftware, ook wel commerciële of propriëtaire software genoemd, koop je geen software maar een gebruiksrecht. De code blijft geheim en van de leverancier. Je betaalt eenmalig, per jaar of per maand, vaak per gebruiker. Denk aan Microsoft 365, veel boekhoudpakketten en de meeste SaaS-diensten (software die je via de browser gebruikt met een abonnement).

Licentiesoftware is niet per se beter of slechter dan open source. Je koopt vooral gemak: iemand anders zorgt voor de ontwikkeling, de updates en de helpdesk. Dat is waardevol voor taken die bij elk bedrijf hetzelfde zijn. Het wordt lastiger als je werkwijze afwijkt van wat het pakket verwacht, of als je afhankelijk wordt van één leverancier voor iets wat de kern van je bedrijf is.

Voordelen en nadelen van open source

• Voordeel: geen licentiekosten per gebruiker.
• Voordeel: geen vendor lock-in. Je zit niet vast aan één leverancier en kunt elke developer inschakelen die de techniek kent.
• Voordeel: je kunt de software aanpassen aan je eigen werkwijze.
• Voordeel: de code is openbaar, dus fouten worden vaak snel gevonden door de gemeenschap.
• Nadeel: geen helpdesk die je kunt bellen, tenzij je die apart regelt.
• Nadeel: je bent zelf verantwoordelijk voor updates, of je moet iemand inhuren die dat doet.
• Nadeel: populaire open source software is ook populair bij hackers. Achterstallige updates zijn een bekend risico, bijvoorbeeld bij WordPress-plugins.
• Nadeel: kleine projecten kunnen stoppen als de makers er geen tijd meer voor hebben.

Voordelen en nadelen van licentiesoftware

• Voordeel: support, handleidingen en een leverancier die verantwoordelijk is.
• Voordeel: updates en beveiliging worden meestal voor je geregeld, zeker bij SaaS.
• Voordeel: snel aan de slag, zonder technische kennis.
• Nadeel: terugkerende kosten die meestal meestijgen met het aantal gebruikers.
• Nadeel: je bent afhankelijk van de leverancier. Verhoogt die de prijs of stopt een functie, dan heb je weinig te zeggen.
• Nadeel: aanpassen is beperkt tot wat de leverancier toelaat.
• Nadeel: je gegevens meenemen naar een ander pakket is soms lastig.

Wat kost open source en licentiesoftware echt?

Vergelijk niet de prijs op de website, maar de totale kosten over drie tot vijf jaar. Dat heet ook wel total cost of ownership. Reken voor beide opties mee:

• Licentie- of abonnementskosten, met het aantal gebruikers dat je over een paar jaar verwacht.
• Inrichting en aanpassing aan je werkwijze.
• Hosting, als je de software niet als dienst afneemt.
• Onderhoud, updates en beveiliging.
• Training van je team.
• De kosten van overstappen als het niet meer past.

Vaak zie je dat licentiesoftware goedkoop begint en duurder wordt bij groei, terwijl open source meer kost aan het begin en daarna stabieler blijft. Maar het kan ook andersom uitvallen. Prijzen van pakketten veranderen regelmatig, dus controleer altijd de actuele prijs bij de leverancier.

Een rekenvoorbeeld zonder echte prijzen: een pakket met een abonnement per gebruiker voelt goedkoop met drie medewerkers. Groei je naar vijftien medewerkers en betaal je ook voor extra modules, dan is het bedrag per jaar vijf keer zo hoog. Een eigen oplossing op open source kost meer bij de start, maar het aantal gebruikers maakt voor de rekening dan weinig uit. Maak die som voor je eigen situatie.

Open source licenties: MIT, GPL en meer

Gratis betekent niet zonder regels. Ook open source heeft een licentie die zegt wat je mag. Grofweg zijn er twee soorten:

• Ruime licenties, zoals MIT en Apache: je mag de code vrij gebruiken, ook in commerciële software, zolang je de licentietekst vermeldt.
• Copyleft-licenties, zoals de GPL: als je aangepaste versies verspreidt, moet je die onder dezelfde licentie openbaar maken.

Voor de meeste websites en interne webapplicaties is dat geen probleem, omdat je de software niet verspreidt. Verkoop je software aan anderen, dan is het verstandig om de licenties goed te laten controleren. Voor juridische vragen kun je het beste een jurist raadplegen.

Hoe kies je tussen open source of licentiesoftware?

Stel jezelf deze vragen:

• Is dit een standaard taak, zoals boekhouding of mail? Dan is een bewezen pakket met licentie vaak het handigst.
• Is dit iets wat je onderscheidt van concurrenten? Dan wil je vrijheid om aan te passen, en is maatwerk op open source onderdelen vaak sterker.
• Heb je iemand die updates en beveiliging bijhoudt? Zo niet, regel dat dan bij open source eerst.
• Hoeveel gebruikers verwacht je over drie jaar?
• Hoe belangrijk is het dat je kunt wisselen van leverancier?

In de praktijk combineren de meeste bedrijven beide. Een boekhoudpakket met licentie, gekoppeld aan een eigen webapplicatie die is gebouwd met open source frameworks. Wil je meer weten over die afweging, lees dan maatwerk software of standaard pakket en no-code of maatwerk.

Hoe Violexa met open source werkt

Bij Violexa bouwen we webapplicaties en software op maat met gangbare open source frameworks. Daardoor betaal je geen licentiekosten per gebruiker voor de basis en kan een andere developer de code later ook begrijpen. Waar een bestaand pakket beter past, koppelen we daaraan in plaats van alles zelf te bouwen. Een webapplicatie op maat begint vanaf €1.799 excl. btw (€2.177 incl. btw). Hoe je het eigendom regelt, lees je in eigenaar van je website, code en domein.

Twijfel je welke software bij jouw bedrijf past? Plan een gratis quickscan. In 30 minuten, online of op locatie, kijken we naar je situatie. Daarna krijg je kort schriftelijk advies met een prijsindicatie, zonder verplichting.

Veelgestelde vragen