De EU AI Act voor het mkb komt in de praktijk neer op drie dingen: weet welke AI-tools je gebruikt, zorg dat je mensen er verstandig mee omgaan en wees eerlijk tegen klanten als ze met AI te maken hebben. Voor de meeste kleine bedrijven zijn de regels goed te doen, zolang je geen AI inzet voor zware beslissingen over mensen.
De AI Act (in het Nederlands de AI-verordening) is een Europese wet die in augustus 2024 in werking trad. De regels gaan in fasen gelden. In dit artikel lees je hoe de wet in elkaar zit, wat al van toepassing is en welke stappen je nu zet. Dit is praktische uitleg, geen juridisch advies.
Wat is de EU AI Act?
De AI Act regelt hoe AI-systemen in de Europese Unie op de markt komen en gebruikt worden. Het doel is dat AI veilig is en de rechten van mensen respecteert. De wet kijkt vooral naar het risico van een toepassing. Een tool die teksten schrijft is iets heel anders dan een systeem dat bepaalt wie een lening krijgt.
De wet maakt onderscheid tussen rollen. Een aanbieder ontwikkelt een AI-systeem en brengt het op de markt. Een gebruiksverantwoordelijke (in het Engels deployer) gebruikt een AI-systeem in zijn eigen werk. Als mkb-bedrijf ben je meestal die tweede rol: je gebruikt ChatGPT, een chatbot of een tool die documenten uitleest. Laat je zelf iets bouwen en breng je dat onder je eigen naam op de markt, dan kun je ook aanbieder worden.
De vier risicoklassen van de AI-verordening
- Onaanvaardbaar risico: verboden. Denk aan systemen die mensen een sociale score geven of hen manipuleren op een schadelijke manier.
- Hoog risico: toegestaan onder strenge eisen. Bijvoorbeeld AI die sollicitanten selecteert, kredietwaardigheid beoordeelt of in kritieke infrastructuur werkt.
- Beperkt risico: vooral transparantie. Chatbots moeten laten weten dat je met AI praat, en door AI gemaakte beelden of nep-video's moeten herkenbaar zijn.
- Minimaal risico: geen extra eisen. Denk aan spamfilters, spellingscontrole of AI die je planning optimaliseert.
Het meeste AI-gebruik in het mkb valt onder beperkt of minimaal risico. Een chatbot op je website, een tool die mails sorteert of een assistent die rapportages schrijft, valt daar meestal onder.
Twee voorbeelden maken het verschil duidelijk. Een schoonheidssalon met een chatbot die vragen over prijzen en openingstijden beantwoordt, valt onder beperkt risico. De salon moet vooral laten zien dat bezoekers met een bot praten. Een bedrijf dat AI sollicitanten laat rangschikken en afwijzen, zit al snel in de categorie hoog risico. Dan gelden veel zwaardere eisen, zoals menselijk toezicht, goede documentatie en het bewaken van de werking. Wil je AI voor zulke beslissingen gebruiken, laat je dan vooraf goed adviseren.
Wat geldt nu al voor ondernemers?
Sinds februari 2025 gelden twee onderdelen die ook voor kleine bedrijven belangrijk zijn:
- Het verbod op AI-toepassingen met een onaanvaardbaar risico.
- De plicht tot AI-geletterdheid: wie AI inzet, moet zorgen dat medewerkers die ermee werken voldoende kennis hebben van hoe het werkt en wat de risico's zijn.
Daarna volgen de andere regels in stappen, zoals regels voor grote AI-modellen, transparantieplichten en de eisen voor hoog-risicosystemen. De precieze planning kan nog verschuiven door nieuwe Europese besluiten. Controleer dus de actuele stand voordat je belangrijke keuzes maakt.
AI-geletterdheid: wat betekent dat in de praktijk?
AI-geletterdheid klinkt groot, maar voor een klein bedrijf kan het eenvoudig zijn. Het gaat erom dat iedereen die met AI werkt snapt wat het kan, waar het fout gaat en wat de afspraken zijn. Je kunt bijvoorbeeld:
- Een korte uitleg geven over hoe tools als ChatGPT werken en waarom ze soms dingen verzinnen.
- Afspreken welke gegevens er nooit in een AI-tool mogen.
- Vastleggen dat een mens de uitkomst controleert voordat die naar een klant gaat.
- Bijhouden wie welke uitleg heeft gehad, zodat je het kunt laten zien.
Tips voor goede afspraken lees je in ons artikel over ChatGPT zakelijk gebruiken.
Stappenplan: zo bereid je je bedrijf voor op de AI Act
- Maak een lijst van alle AI-tools die je bedrijf gebruikt, ook de tools die medewerkers zelf hebben gekozen.
- Schrijf per tool op waarvoor je hem gebruikt en welke gegevens erin gaan.
- Bepaal per toepassing het risico: is het een hulpmiddel voor tekst, of neemt het beslissingen over mensen?
- Zorg voor transparantie: laat bezoekers weten als ze met een chatbot praten, en wees open over door AI gemaakte beelden.
- Regel AI-geletterdheid met een korte uitleg en een paar vaste afspraken.
- Twijfel je of iets hoog risico is, zoals AI in werving of kredietbeoordeling? Vraag dan juridisch advies voordat je begint.
AI Act en AVG: twee wetten naast elkaar
De AI Act vervangt de AVG niet. Gebruik je AI met persoonsgegevens, dan gelden beide wetten. De AVG gaat over privacy en hoe je met gegevens van mensen omgaat. De AI Act gaat over de risico's van het AI-systeem zelf. Hoe je de privacykant regelt, lees je in ons artikel over AI en de AVG. Voor vragen over je eigen situatie kun je terecht bij een jurist of de Autoriteit Persoonsgegevens.
Hoe Violexa hier rekening mee houdt
Bij Violexa bouwen we AI-oplossingen die passen bij een klein of groeiend bedrijf: chatbots, automatische verwerking van mails en documenten, en koppelingen tussen systemen. We houden het risico laag door AI vooral voor te laten bereiden en een mens te laten beslissen. Een chatbot laat duidelijk zien dat het een bot is. En we leggen uit hoe de oplossing werkt, zodat je team weet wat het doet. Juridisch advies geven we niet, maar we maken het je makkelijk om je opzet te laten toetsen. Kijk bij AI & automatisering of lees eerst ons overzicht over AI voor het mkb. Een maatwerk oplossing begint vanaf €1.799 excl. btw (€2.177 incl. btw), eenmalig.
Wil je weten hoe je AI verstandig inzet zonder gedoe met regels? Plan een gratis quickscan. In 30 minuten, online of op locatie, kijken we naar je plannen. Je krijgt daarna kort schriftelijk advies met een prijsindicatie, zonder verplichtingen.
Veelgestelde vragen
Geldt de EU AI Act voor het mkb en zzp'ers?
Ja, de AI Act geldt voor alle bedrijven die AI gebruiken of aanbieden in de EU, ook kleine. Voor de meeste mkb-toepassingen zijn de verplichtingen beperkt. Denk vooral aan AI-geletterdheid en transparantie bij chatbots.
Wanneer is de AI Act van kracht?
De wet trad in augustus 2024 in werking. Het verbod op onaanvaardbare AI en de plicht tot AI-geletterdheid gelden sinds februari 2025. De overige regels volgen in fasen; controleer de actuele planning.
Moet ik melden dat mijn chatbot AI is?
Mensen moeten weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat al duidelijk is. Zet dus in je chatbot zichtbaar dat het om een digitale assistent gaat. Dat is ook gewoon klantvriendelijk.
Wat gebeurt er als je de AI-verordening niet naleeft?
De wet kent boetes, die afhangen van de overtreding en de grootte van het bedrijf. Voor kleine bedrijven gelden lagere maxima. Voor een precieze inschatting van jouw situatie vraag je een jurist.
